Analiza według Moore’a

Analiza oznacza dla Moore’a analizę pojęciową. Przyznawał później, że wypowiadał się niekiedy tak, jakby podanie analizy jakiegoś zdania było podaniem jego „znaczenia”. Ale podkreślał, że w rzeczywistości miał na myśli analizę pojęć. Użycie słowa „znaczy” wskazuje, że analiza zajmuje się wyrażeniami werbalnymi, definiowaniem słów, tymczasem rzeczywiście zajmuje się ona definiowaniem pojęć. Ana- lyzandum – to, co ma być zanalizowane, jest pojęciem, a analy- zans – to, co analizuje, również musi być pojęciem. Wyrażenie użyte dla oznaczenia analyzansa musi być różne od wyrażenia użytego dla oznaczenia analyzandum, a musi być różne w tym, że wyraźnie znaczy lub wyraża pojęcie czy pojęcia nie wymienione wprost przez wyrażenie użyte dla oznaczenia analyzandum. A więc by posłużyć się przykładem wykorzystywanym przez samego Moore’a, wyrażenie: „X jest kimś z rodzeństwa męskiego”, stanowiłoby analizę wyrażenia: „X jest bratem”. Nie chodzi tu tylko o zastąpienie jednego wyrażenia werbalnego innym, w tym sensie, w jakim wyrażenie „fra- tello” można zastąpić wyrażeniem „brat”. „Rodzeństwo męskie” jest istotnie innym wyrażeniem werbalnym niż wyrażenie „brat”, ale zarazem wyraźnie wyłuszcza ono pojęcie, którego nie wymienia się wyraźnie w wyrażeniu: „X jest bratem”.

A jednak, jak przyznaje Moore, jeśli analiza jest poprawna, pojęcia zawarte w analyzandum oraz w analyzansie, w zdaniu, które ma być analizowane, oraz w analizie, muszą być w pewnym sensie te same. Ale w jakim sensie? Jeśli są te same w tym sensie, że nie można przeprowadzić między nimi żadnego rozróżnienia, wyjąwszy rozróżnienie w terminach wyrażeń werbalnych, to analiza polega po prostu, jak się wydaje, na zastępowaniu jednego wyrażenia werbalnego przez inne. Ale Moore mówił, że tak nie jest. Stawa! zatem w obliczu zadania wyjaśnienia, w jakim sensie pojęcia zawarte w analyzandum i w analyzansie muszą być te same, jeśli analiza ma być poprawna, a w jakim sensie muszą być różne, jeśli analiza ma być czymś więcej niż tylko zastępowaniem danego wyrażenia werbalnego równoważnym wyrażeniem werbalnym. Moore nie czuł się jednak zdolny do podania rzeczywiście jasnego wyjaśnienia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>