Category Nauka

Wprowadzenie do Anglii pozytywizmu logicznego

W każdym razie, jeśli nawet mają rację ci, którzy sądzą, że kryterium znaczenia podtrzymywane przez pozytywistów logicznych jest utajone w Traktacie, to wydaje się, że między tym dziełem a typową postawą pozytywistów logicznych w szczytowym okresie ich młodzieńczego entuzjazmu występuje znaczna różnica atmosfery. Pozytywiści przyznali wprawdzie, że zdania metafizyki mogą posiadać znaczenie polegające na wzbudzaniu uczuć 13, ale przynajmniej niektórzy z nich mówią wyraźnie, że w ich przekonaniu metafizyka to stek nonsensów w potocznym, a nie tylko w technicznym sensie. Jeśli jednak rozważamy to, co Wittgenstein ma do powiedzenia o podmiocie metafizycznym 14, możemy natrafić na pewną powagę i głębię myśli. Jeśli próbuje się powiedzieć coś o podmiocie metafizycznym, o ja-pod- miocie jako biegunie świadomości, nieuchronnie sprowadza się go do czegoś, co ma status przedmiotu. Wszystkie zdania o podmiocie metafizycznym są więc próbami powiedzenia czegoś, czego nie można powiedzieć. Zarazem w sensie rzeczywistym podmiot metafizyczny jawi się jako granica „mojego świata”, jako odpowiednik przedmiotu. Ściśle mówiąc, nawet tego nie można powiedzieć. Mimo to próby mówienia mogą nam w pewnym sensie ułatwić „widzenie” tego, czego nie można powiedzieć. Ale pojawiający się niekiedy w Traktacie „mistycyzm” nie był czymś bliskim pozytywistom logicznym.

czytaj dalej

Krytyczny racjonalizm okiem Royce’a

Krytyczny racjonalista usiłuje „definiować Byt w terminach zasadności, przyjmuje, iż ktokolwiek mówi o jakimś przedmiocie: «On jest», ma na myśli jedynie to, że pewna idea… jest zasadna, jest prawdziwa, określa doświadczenie, które – w każdym razie jako matematyczny ideał, a może jako empiryczne zdarzenie – jest w sposób określony m o ż 1 i w e”.17 Załóżmy, że twierdzę, iż na planecie Mars są istoty ludzkie. Według krytycznego racjonalisty twierdzę, że w miarę postępu możliwego doświadczenia pewne idee zostałyby uzasadnione lub zweryfikowane. Jako przykłady krytycznego racjonalizmu Royee podaje Kaniowską teorię możliwego doświadczenia oraz

czytaj dalej

Teizm i materializm bardzo się różnią

Sytuacja jest jednak zupełnie inna, gdy rozważamy teizm i materializm „prospektywnie”, uwzględniając to, co obiecują, oczekiwania, do których przyjęcia nas odpowiednio prowadzą. Materializm bowiem prowadzi nas do oczekiwania stanu świata, w którym ludzkie ideały, osiągnięcia, świadomość i wytwory myśli będą czymś takim jakby ich nigdy nie było 51, teizm natomiast „zapewnia idealny porządek, który będzie stale zachowywany”.55 Tak czy inaczej, Bóg nie dopuści, by porządek moralny popadł w ruinę i został zniszczony.

czytaj dalej