Co odrzuca Russell?

W drugiej kolejności Russell odrzuca pragmatyczną teorię prawdy. Gdy sparafrazował twierdzenie Williama Jamesa, że prawdziwe jest tylko to, co dogodne w naszym sposobie myślenia, jako twierdzenie, że „prawdą jest wszystko, w co opłaca się wierzyć”, zarzucono mu całkowicie błędne rozumienie myśli Jamesa. Russell odparł, że Jame- sowskie wyjaśnienie rzeczywistego znaczenia tego zdania jest jeszcze głupsze niż to, co on, Russell, przyjął za jego znaczenie. Russell zawdzięczał wprawdzie szereg ważnych idei Jamesowi, ale zupełnie nie darzył sympatią ujęcia prawdy dokonanego przez amerykańskiego filozofa.

Russell sprzeciwia się, po trzecie, wszelkiemu myleniu prawdy i wiedzy. Oczywiście, jeśli można powiedzieć o mnie w sposób właściwy, że wiem, iż coś zachodzi, zdanie wyrażające moją wiedzę jest prawdziwe. Ale bynajmniej nie wynika stąd, że o zdaniu prawdziwym musi się wiedzieć, iż jest prawdziwe. W istocie, Russell skłonny jest przyznać, że możliwe są zdania prawdziwe, choć nie możemy wiedzieć, iż są one prawdziwe. A jeśli wysuwa się zarzut, że uznanie tego sprowadza się do odrzucenia czystego empiryzmu, odpowiada, że „nikt nie wierzy w czysty empiryzm”.37

Zostajemy zatem przy korespondencyjnej teorii prawdy, według której, „jeśli zdanie lub przekonanie jest prawdziwe, to dzieje się tak wskutek pewnej jego relacji do faktu lub faktów”.33 Fakty te Russell nazywa „weryfikatorami”. By wiedzieć, co znaczy jakieś twierdzenie czy zdanie, muszę oczywiście mieć jakąś ideę stanu rzeczy, który czyniłby je prawdziwym. Ale nie potrzebuję wiedzieć, że jest ono prawdziwe, relacja bowiem między zdaniem a weryfikatorem czy weryfikatorami jest obiektywna, niezależna od mojej o niej wiedzy. W istocie, w przekonaniu Russella nie muszę być zdolny do wskazania jakiegoś konkretnego przypadku weryfikatora, by wiedzieć, że zdanie jest sensowne, a więc, że jest prawdziwe lub fałszywe. To zaś pozwala mu twierdzić, że takie zdanie jak: „Istnieją fakty, których nie mogę sobie wyobrazić”, jest sensowne i bądź prawdziwe, bądź fałszywe.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>