Dewey i jego praca cz. III

Skrótowe przedstawienie tu tego ujęcia byłoby niewykonalne. W ogólności logikę uznaje się oczywiście za coś, co sprawia, że działanie uwikłane w rekonstrukcję problemowej lub nieokreślonej sytuacji jest inteligentne, nie zaś ślepe. Działanie inteligentne zakłada proces myślenia i badania, to zaś zakłada symbolizację i formułowanie zdań. Zdania w ogólności są narzędziami logicznymi, niezbędnymi do osiągnięcia sądu ostatecznego, który ma egzystencjalną doniosłość, a sąd ostateczny osiąga się poprzez ciąg sądów pośrednich. Sąd można więc opisać jako „ciągły proces zmieniania nieokreślonej, nieustalonej sytuacji w sytuację określoną i jednolitą, przez działania przekształcające pierwotnie dany przedmiot”.38 Cały proces sądzenia i rozumowania można więc traktować jako pewną fazę inteligentnych działań, a zarazem jako proces instrumentalny wobec rzeczywistej rekonstrukcji sytuacji. Na przykład zdania ogólne formułują możliwe sposoby postępowania czy działania.39 Wszystkie one mają postać zdań warunkowych, zdań „jeżeli, t o”.

Jeśli myśl logiczna jest instrumentalna, o jej ważności świadczy jej skuteczność. Miernikiem ważności jest więc „dokładnie stopień, w którym myślenie rzeczywiście usuwa trudność [sytuację problemową] i pozwala nam na posługiwanie się bardziej bezpośrednimi sposobami doświadczania, które uzyskują natychmiast pewniejszą i głębszą wartość”.40 Zgodnie z tym poglądem Dewey odrzuca ideę podstawowych zasad logiki jako prawd apriorycznych, ustalonych przed wszelkim badaniem, i przedstawia je jako zrodzone w procesie samego badania. Stanowią one warunki, co do których stwierdzono w ciągłym procesie badania, że jego powodzenie je zakłada lub wymaga, by były spełnione. Tak zwane pierwsze zasady logiki, tak jak prawa przyczynowe, mają charakter zasad funkcjonalnych. Ich ważność mierzy się ich powodzeniem. Instrumentalizm w logice wiąże się więc z naturalizmem Deweya. Podstawowe zasady logiczne nie są wiecznymi prawdami, które przekraczają zmienny świat doświadczenia i mają być ujmowane instynktownie. Są one wytwarzane w rzeczywistym procesie czynnego odniesienia człowieka do jego środowiska.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>