Deweyowskie ujęcie myśli – ciąg dalszy

O doświadczeniu mówi się ogólnie, że jest wymianą, procesem działania i doznawania, czynną relacją między organizmem a jego środowiskiem. A według Deweya, doświadczenie pierwotne czy bezpośrednie ma charakter czegoś niepoznawczego. Nie zawiera „żadnego podziału między działaniem a materiałem, podmiotem a przedmiotem, lecz zawiera jedno i drugie w nie rozdzielonej całości”.13 To, co doświadczane, nie zostaje uprzedmiotowione przez podmiot, jako znak posiadający sens czy znaczenie. Podziały, takie jak między podmiotem a przedmiotem, wyłaniają się jedynie dla refleksji. A rzecz przybiera znaczenie lub raczej zostaje w nie przybrana dopiero w wyniku procesu badania lub myślenia. Wieczne pióro, na przykład, nabiera dla mnie znaczenia w terminach swych funkcji, a dzieje się tak w wyniku procesu badania lub myślenia. Skoro zatem Dewey zastrzega termin „przedmiot poznania” dla kresu tego procesu, może powiedzieć, że myśl wytwarza lub buduje przedmiot poznania.

Z jednej strony Dewey trudzi się nad wykazaniem, że jego ujęcie czynności poznawania nie pociąga za sobą wniosku, że rzeczy nie istnieją, zanim nie zostaną doświadczone lub zanim się o nich nie pomyśli.14 Z drugiej strony, utożsamiając przedmiot poznania z kresem badania, zobowiązany jest do powiedzenia, że jest on w pewnym sensie wytworem myśli. Kresem badania bowiem jest sytuacja określona, która zastępuje sytuację nieokreśloną lub problemową. Dewey przekonuje jednak, że „poznanie nie jest zniekształceniem czy nadużyciem, narzucającym swemu przedmiotowi cechy, które obecnie do niego nie należą, lecz jest działaniem narzucającym niepoznawczemu materiałowi cechy, które ongiś do niego nie należały”.15 Rozwiązywanie sytuacji lub proces nadawania określonego znaczenia tak samo nie jest zniekształceniem czy nadużyciem, jak nie jest nim działanie architekta, który nadaje kamieniowi i drewnu jakości, relacje, jakich te uprzednio nie posiadały.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>