Deweyowskie ujęcie myśli

Otóż pod pewnym rzeczywistym względem każda sytuacja problemowa jest jedyna i niepowtarzalna. A gdy Dewey myśli o tej stronie zagadnienia, skłonny jest pomniejszać wartość teorii ogólnych. Ale jest oczywiste, że uczony posługuje się ogólnymi pojęciami i teoriami, a uznanie tego faktu przez Deweya ujawnia się w podkreślaniu przez niego, że związek teorii z działaniem jest raczej związkiem „z możliwymi sposobami postępowania niż z tymi, jakie uznaje się za rzeczywiście i bezpośrednio niezbędne”.11 A zarazem w tym, co Dewey ma do powiedzenia o naturze filozofii, ujawnia się napięcie między skłonnością do pomniejszania wagi pojęć ogólnych i teorii – z uwagi na fakt, że badanie wywołują konkretne sytuacje problemowe, a ono zmierza do ich przekształcania – a uznawaniem faktu, że myśl naukowa posługuje się ogólnymi ideami i tworzy ogólne teorie, ogólne rozstrzygnięcia. Ale tę sprawę możemy zostawić do rozpatrzenia w następnym paragrafie.

Widzieliśmy, że Deweyowskie ujęcie myśli jest „naturalistyczne” w tym sensie, że opisuje myśl jako coś, co rozwija się z relacji między organizmem a jego środowiskiem. „Zwiastuny czynności intelektualnych tkwią w zachowaniu o charakterze biologicznym, a to ostatnie przygotowuje drogę tym pierwszym.” 12 Naturalizm nie przeczy rzecz jasna różnicom, ale zmuszony jest do ujęcia tych różnic bez odwoływania się do jakiegokolwiek nienaturalnego źródła lub czynnika. Innymi słowy, myśl musi być ukazana jako wytwór ewolucji.

Ponadto Deweyowskie ujęcie myśli można określić jako „empiry- styczne” w tym sensie, że myśl przedstawia się jako coś, co wychodzi od doświadczenia i wiedzie z powrotem do doświadczenia. Proces badania jest uruchomiony, gdy podmiot napotyka sytuację problemową w swym środowisku, a kończy się, rzeczywiście lub idealnie, na jakiejś zmianie w środowisku czy nawet w samym człowieku. Zarazem Dewey twierdzi, że przedmiot poznania jest wytwarzany czy budowany przez myśl. A ponieważ wydaje się, że twierdzenie to na pierwszy rzut oka przedstawia idealistyczne raczej niż empirystyczne stanowisko, potrzebne jest jakieś wyjaśnienie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>