Ewolucja nie jest obojętna wobec wartości

Stosunek między podmiotem a przedmiotem nie jest jednak niezmienny. W przypadku prawdy, na przykład, ocena dokonywana przez podmiot jest określona przez przedmiot. W poznaniu bowiem rzeczywistość jest odkrywana, nie zaś tworzona. Ale w przypadku dobra cecha bycia dobrym jest określona przede wszystkim przez podmiot, to znaczy przez zamiar, przez wolę. Istnieje jednak pewien czynnik wspólny, na który trzeba zwrócić uwagę, że mianowicie ocena wartości powstaje w ogóle w kontekście społecznym, wyłania się z myśli społecznej. Na przykład, właśnie w odniesieniu do sądu innych uświadamiam sobie, że dane zdanie jest fałszywe, a w moich osądach dotyczących prawdy czy fałszu reprezentuję to, co możemy nazwać myślą zbiorowości. „A więc wymiana społeczna sprawia, że sobie uświadamiamy, iż istnieje rzeczywistość złożona z nas samych i z przedmiotu, oraz że w tej relacji przedmiot ma cechy, których poza nią by nie miał.”50

Ta doktryna wyłaniania się cech trzeciorzędnych pozwala twierdzić Alexandrowi, że ewolucja nie jest obojętna wobec wartości. „Sądzi się niekiedy, że darwinizm jest obojętny wobec wartości. Faktycznie jest to historia pokazująca, jak pojawiają się wartości w świecie życia.”51 Mamy zatem ogólny obraz procesu ewolucji, w którym wyłaniają się różne poziomy skończonego bytu, a każdy posiada własną swoistą cechę empiryczną. „Najwyższą z tych znanych nam cech empirycznych jest myśl lub świadomość.” 52 A na tym poziomie wyłaniają się cechy trzeciorzędne lub wartości jako rzeczywiste cechy świata, choć rzeczywistość ta obejmuje relację do podmiotu, do umysłu ludzkiego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>