Filozofia Deweya

Człowiek może oczywiście reagować na sytuację problemową w sposób nieinteligentny. By odwołać się do prostego przykładu, może wpaść w złość i zmiażdżyć narzędzie czy przyrząd nie działający właściwie. Ale reakcja tego rodzaju jest oczywiście beznadziejna. Aby rozstrzygnąć swą trudność, człowiek musi zbadać, w czym tkwi wada jego przyrządu, i rozważyć, jak go naprawić. A wniosek, do którego dochodzi, to plan możliwego działania, obliczony na przekształcenie sytuacji problemowej.

Jest to przykład wzięty z obszaru zdrowego rozsądku. Dewey nie uznaje jednak, że istnieje jakaś nieprzekraczalna przepaść czy ścisłe odgraniczenie między tym obszarem a, powiedzmy, obszarem nauki. Badanie naukowe może obejmować długotrwałe czynności, które nie są jawnymi działaniami w sensie potocznym, lecz czynnościami na symbolach. Ale cały proces wysuwania hipotez, dedukowania i kontroli eksperymentalnej odtwarza po prostu w znacznie bardziej wyszukanej i ziożonej postaci proces badania, pobudzonego przez jakąś praktyczną trudność codziennego życia. Nawet złożone czynności na symbolach zmierzają do przekształcenia sytuacji problemowej, która zrodziła hipotezę. Myśl jest więc zawsze w pewnym sensie praktyczna, niezależnie od tego, czy występuje na poziomie zdrowego rozsądku, czy na poziomie teorii naukowej. W obu przypadkach jest to pewien sposób postępowania z sytuacją problemową.

Trzeba zauważyć, że kiedy Dewey mówi o wprowadzaniu zmiany w środowisko, tego ostatniego terminu nie należy rozumieć jako odnoszącego się wyłącznie do fizycznego środowiska człowieka, do świata fizycznej przyrody. „Środowisko, w którym istoty ludzkie żyją, działają, i badają, nie jest po prostu fizyczne. Jest również kulturalne.” 9 Na przykład, zderzenie wartości w danym społeczeństwie rodzi sytuację problemową, której rozwiązanie wprowadza zmianę w środowisko kulturalne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>