Filozofia Newmana – ciąg dalszy

Przyświadczenie realne Newman nazywa również wiarą. A jest oczywiste, że wiara w Boga, którą zajmuje się przede wszystkim jako apologeta chrześcijaństwa, jest realnym przyświadczeniem Bogu jako obecnej rzeczywistości, przyświadczeniem wpływającym na życie i postępowanie, a nie tylko pojęciowym przyświadczeniem zdaniu dotyczącemu idei Boga. Wprawdzie, jeśli udziela się przyświadczenia zdaniom, w tym przypadku przyświadczenie realne udzielone zostanie | zdaniu: „Bóg istnieje”, lub: „Jest Bóg”. Ale udzielone zostanie zdaniu ujmowanemu jako realne, zaś termin „Bóg” ujmuje się jako oznaczający rzeczywistość obecną, obecny osobowy byt. A stąd wynika, że Newman nie jest i nie może być zainteresowany przede wszystkim formalnym wnioskowaniem dedukcyjnym, prowadzącym do istnienia Boga. Jego zdaniem bowiem, przypominającym pogląd Hume’a, dowodzenie ukazuje stosunki logiczne między pojęciami czy ideami, to znaczy wyprowadza ono wnioski z przesłanek, których terminy zastępują idee abstrakcyjne czy ogólne. Przyświadczenie udzielane wnioskowi jest więc pojęciowe i brak mu owego składnika osobistego oddania, jakie Newman wiąże z realnym przyświadczeniem danym istnieniu Boga.

Ale, jak już wspomniano, Newman nie przyjmuje istnienia w człowieku żadnej władzy bezpośredniego oglądu Boga. Niezbędny jest więc pewien rodzaj wnioskowania, jakiś ruch myśli od tego, co dane w doświadczeniu, do tego, co przekracza bezpośrednie doświadczenie czy postrzeganie. Zarazem nie może to być tego typu wnioskowanie, jakie prowadzi raczej do pojęciowego niż realnego przyświadczenia. Powstaje więc następujące pytanie: „Czy mogę udzielać jeszcze żywszego przyświadczenia Istocie Bożej od tego, które odnosi się tylko do pojęć intelektualnych?… Czy mogę wierzyć tak, jakbym widział? Ponieważ tak wielkie przyświadczenie wymaga obecności przeżycia lub pamięci faktu, na pierwszy rzut oka wydaje się, że odpowiedź musi być negatywna. Jak bowiem mogę dawać przyświadczenie tak, jakbym widział, jeśli nie widziałem? Wszakże nikt w tym życiu nie może widzieć Boga. Sądzę jednak, iż przyświadczenie realne jest możliwe i przystępuję do wykazania, jak to jest możliwe”.24 W następnym paragrafie będziemy rozważać Newmanowską próbę wykazania, że możliwe jest to realne przyświadczenie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>