Filozofia Newmana

Wynika stąd, że musimy rozróżnić dwa typy przyświadczenia. Przyświadczenie udzielane zdaniu pojmowanemu jako pojęciowe, dotyczące abstrakcyjnych idei czy terminów ogólnych, jest przyświadczeniem pojęciowym, zaś udzielane zdaniu pojmowanemu jako realne, dotyczące bezpośrednio rzeczy czy osób, jest przyświadczeniem realnym.

Otóż Newman przyjmuje, że rzeczy i osoby, czy to jako przedmioty aktualnego doświadczenia, czy przedstawione w obrazach pamięci, uderzają umysł silniej i żywiej niż abstrakcyjne pojęcia. Pojęcie realne jest zatem „silniejsze niż pojęciowe, ponieważ rzeczy, które są jego przedmiotem, wywołują według ogólnego uznania większe wrażenie i uczucia niż pojęcia, które są przedmiotem pojmowania pojęciowego. Doświadczenia i związane z nimi obrazy wrażają się w umysł i absorbują go, abstrakcje zaś i ich związki — nie”.20 Podobnie czynności przyświadczenia, choć według Newmana są one podobne w tym, że są bezwarunkowe 21, „występują z większym oddaniem i siłą, gdy przebiegają w oparciu o realne pojęcie, mające rzeczy za swe przedmioty, niż wtedy, gdy wykonuje się je na rzecz pojęć i z towarzyszeniem pojęciowego ujęcia”.22 Ponadto, przyświadczenie realne, choć nie musi wpływać na postępowanie, z reguły ma na nie wpływ taki, jakiego czysto pojęciowe przyświadczenie nie wywiera.23

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>