Funkcja filozofii – krytyczna i rekonstrukcyjna

Funkcja filozofii jest więc zarówno krytyczna jak też konstrukcyjna czy raczej rekonstrukcyjna. A jest krytyczna z uwagi na rekonstrukcję. Możemy powiedzieć zatem, że filozofia jest zasadniczo praktyczna, a skoro nie ma mowy o walce filozofa z uczonym na obszarze nauki, Dewey kładzie naturalnie nacisk na filozofię moralności i filozofię społeczną oraz na filozofię wychowania. Filozof wprawdzie wcale nie jest ograniczony do tych zagadnień. Jak twierdzi Dewey w Studies in Logical Theory, filozofia doświadczenia ogarnia swym obszarem badawczym wszystkie odmiany ludzkiego doświadczenia, włącznie z doświadczeniem naukowym, moralnym, religijnym i estetycznym, a także świat społeczno-kulturalny w jego zorganizowanej postaci. Powinna też badać powiązania wzajemne między tymi różnymi dziedzinami. Ale gdy myślimy o rozstrzyganiu określonych sytuacji problemowych, filozof nie jest bynajmniej w lepszym położeniu niż uczony, by rozstrzygać zagadnienia naukowe. Jest więc rzeczą naturalną z tego punktu widzenia, iż Dewey musiał dojść do oświadczenia, że „zadaniem przyszłej filozofii będzie rozjaśnianie idei, jakie ludzie mają co do społecznych i moralnych zmagań ich czasów. Jej celem jest stać się – na ile mieści się to w granicach ludzkich możliwości – organem rozstrzygania owych konfliktów”.24

Otóż jeśli pojmuje się filozofa jako kogoś, kto jest powołany do rozświetlania określonych sytuacji problemowych, jest zrozumiałe, że waga ogólnych koncepcji i teorii zostanie pomniejszona. Możemy zrozumieć, na przykład, twierdzenie Deweya, że dyskusje filozoficzne w przeszłości przebiegały w terminach „państwa jako takiego, jednostki jako takiej”,25 w rzeczywistości natomiast potrzebne jest światło padające na „tę czy inną grupę jednostek, na tę czy inną konkretną istotę ludzką, na tę czy inną szczególną instytucję czy urządzenie społeczne”.28 Innymi słowy, Dewey podkreślając praktyczną funkcję filozofii skłonny jest pomniejszać znaczenie ogólnych pojęć w teorii jako oderwanych od konkretnego życia i doświadczenia oraz związanych z poglądem na filozofię jako czysto kontemplacyjną działalność. Jego postawa jest wyrazem sprzeciwu wobec oderwania teorii od praktyki.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>