G. E. MOORE I ANALIZA CZ. III

Otóż, skoro Moore mówi, że pojęcia są „jedynymi przedmiotami poznania”,4 a zdania stwierdzają relacje między pojęciami i są prawdziwe lub fałszywe po prostu na mocy zachodzenia stwierdzanej relacji, to na pierwszy rzut oka wydaje się, jakby wykładał teorię będącą odwrotnością czegoś, co można by zasadnie określać jako realizm. To znaczy, wydaje się, jakby Moore tworzył nieprzekraczalną przepaść między światem zdań, który jest dziedziną prawdy i fałszu, a światem niezdaniowej rzeczywistości czy faktów. .

Musimy jednak zrozumieć, że dla Moore’a pojęcia nie są abstrakcjami, tworami umysłu ukształtowanymi na podstawie materiału dostarczonego przez dane zmysłowe, lecz są raczej, jak u Meinonga, obiektywnymi rzeczywistościami. Ponadto skłania nas Moore, by „traktować świat jako utworzony z pojęć”.5 To znaczy, rzecz istniejąca jest zespołem pojęć, takich powszechników jak na przykład biel, „pozostających w swoistej relacji do pojęcia istnienia”.6 Powiedzenie tego nie jest sprowadzaniem świata rzeczy istniejących do stanów umysłu. Na odwrót, jest usuwaniem przeciwstawienia między pojęciami a rzeczami, a powiedzieć, że pojęcia są przedmiotami poznania, to powiedzieć, że rzeczywistość poznajemy bezpośrednio. Kiedy zatem Moore mówi o pojęciach, że muszą być czymś, zanim mogą wejść w relację z poznającym podmiotem, oraz że „dla ich natury jest obojętne, czy ktoś o nich myśli, czy nie myśli” 7, możemy zrozumieć, o co mu chodzi. Mówi on, że poznanie w niczym nie zmienia przedmiotu. Ma ono bez wątpienia swe przyczyny i skutki, lecz „trzeba je znajdować tylko w podmiocie”.8 Tworzenie przedmiotu na pewno nie jest jednym ze skutków poznawania.

A jeśli zdanie składa się z pojęć występujących wobec siebie w swoistej relacji, a pojęcia są identyczne z pojmowanymi rzeczami, wynika stąd oczywiście, że zdanie prawdziwe – które uznaje się zazwyczaj za coś, co przedstawia rzeczywistość, i o którym mówi się zazwyczaj, że jej odpowiada – musi być identyczne z rzeczywistością. Toteż w artykule o prawdzie 5 Moore nie waha się twierdzić, że zdanie: „Ja istnieję”, nie różni się od rzeczywistości „mojego istnienia”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>