Idea hierarchii języków Russella – ciąg dalszy

Prawdziwość i fałszywość zakładają oczywiście znaczenie. Nie możemy właściwie powiedzieć o zdaniu bezsensownym, że jest prawdziwe lub fałszywe, nie byłoby bowiem niczego, do czego mogłyby się stosować te terminy. Ale nie wynika stąd, że każda wypowiedź sensowna jest prawdziwa lub fałszywa. „W prawo zwrot!” oraz „Czy miewasz się lepiej?” – to wypowiedzi sensowne, ale o żadnej z nich nie powiedzielibyśmy, że jest prawdziwa lub fałszywa. Zasięg znaczenia jest więc szerszy niż zasięg wartości logicznych – prawdy i fałszu.22 A w Inquiry Russell mówi, że „prawdziwe lub fałszywe są jedynie”23 zdania oznajmujące, choć następnie dowiadujemy się, że „prawda i fałsz, o ile są publiczne, są cechami zdań zarówno w trybie oznajmującym, jak też łączącym czy warunkowym”.24

Dotychczas przypisywaliśmy znaczenie zarówno słowom przedmiotowym jak też zdaniom. Russell dąży jednak, choć bez całkowitej spójności, do ograniczenia terminu „znaczenie” do słów przedmiotowych, a mówienia o zdaniach, że mają „sens”. Możemy też powiedzieć, że „choć znaczenia muszą się wywodzić z doświadczenia, sens nie musi się zeń wywodzić”.25 Znaczy to, że możemy rozumieć sens zdania, które odnosi się do czegoś, czego nigdy nie doświadczyliśmy, pod warunkiem, że znamy znaczenia słów oraz że zdanie spełnia reguły składni.

Znaczenie, gdy przyznajemy je słowom przedmiotowym, jest odniesieniem. Mówi się też, że znaczenie jest czymś podstawowym. Bowiem poprzez znaczenia słów przedmiotowych, których uczymy się w doświadczeniu, „język zostaje powiązany ze zdarzeniami niejęzykowymi w taki sposób, który umożliwia mu wyrażanie empirycznej prawdy czy fałszu”.26 Ale choć moglibyśmy oczekiwać czysto logicznej definicji tak rozumianego znaczenia, Russell wprowadza rozważania psychologiczne, oparte na czymś, co, jak sądzi, stanowi sposób, w jaki na przykład dziecko nabywa nawyku poprawnego posługiwania się pewnymi słowami. Dowiadujemy się więc, że o słowie mówi się, iż oznacza przedmiot, „jeśli zmysłowo uchwytna obecność przedmiotu wywołuje wypowiedzenie słowa, a usłyszenie słowa ma pod pewnymi względami skutki analogiczne do uchwytnej zmysłowo obecności przedmiotu”.27

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>