Indywidualizm ewolucyjny

Nie znaczy to jednak, że idealiści osobowi zajmowali się jedynie obroną światopoglądu religijnego. Poświęcali bowiem również swą uwagę zagadnieniu wartości, wiążąc wartości ściśle z ideą samourze- czywistniania się czy rozwoju osobowości. To z kolei oddziaływało na teorię wychowania, gdzie nacisk padał na rozwój moralny i pielęgnowanie wartości osobowych. Wreszcie w teorii polityki idealizm tego typu, z jego naciskiem na wolność i na poszanowanie osoby jako takiej, ostro przeciwstawiał się totalitaryzmowi i zdecydowanie bronił demokracji.

Przedstawicielem idealizmu ewolucyjnego w pierwszej połowie tego stulecia był John Elof Boodin (1869-1950) 17. Główna myśl idealizmu tego typu jest dostatecznie znana – mianowicie, że w procesie ewolucji możemy dostrzec pojawienie się, za sprawą twórczego działania jakiejś wewnętrznej zasady, coraz to wyższych poziomów rozwoju, a naturę owej zasady trzeba interpretować raczej w świetle jej wyższych niż niższych wytworów.18 Innymi słowy, idealizm ewolucyjny zastępuje czysto mechanistyczną koncepcję ewolucji, opartą o prawa odwołujące się do rozkładu energii, koncepcją teleologiczną, według której procesy mechaniczne zachodzą w ramach ogólnego twórczego ruchu, zmierzającego ku idealnemu celowi.19 Boodin odróżnia więc różne współdziałające poziomy lub pola procesu czy procesów ewolucyjnych.

Błędem jednakże byłoby przyjmowanie, że wszyscy filozofowie wierzący w ewolucję twórczą postulowali ustalony, powzięty z góry cel, te- los, procesu ewolucyjnego. W istocie, o ile nie pojmuje się owego czynnika twórczego w sposób jawnie teistyczny, taki postulat jest niewłaściwy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>