Indywiduum jest życiem doświadczenia

Widzieliśmy, że dla Royce’a indywiduum jest życiem doświadczenia. A jeśli poszukujemy natury ja w sensie ponadempirycznym23, musimy ujmować je w terminach etycznych, nie zaś w terminach substancjalnej duszy. Dzięki bowiem posiadaniu niepowtarzalnego ideału, niepowtarzalnego powołania, niepowtarzalnego zadania życiowego, które są tym, co moja przeszłość „znaczyła”, i tym, co moja przyszłość ma urzeczywistnić – dzięki temu wszystkiemu „jestem określony i stworzony jako «J a»”.39 Możemy więc chyba powiedzieć, w sposób nasuwający na myśl egzystencja- lizm, że według Royce’a skończone indywiduum nieustannie stwarza siebie jako to niepowtarzalne ja, urzeczywistniając jakiś niepowtarzalny ideał, wypełniając pewne niepowtarzalne powołanie.31

Posługując się tą właśnie ideą jak Royce usiłuje sprostać zarzutowi, że absolutny idealizm pozbawia skończone ja rzeczywistości, wartości i wolności. Oczywiście, nie zamierza on bynajmniej odrzucać jakichkolwiek danych empirycznych, dotyczących zależności tego, co psychiczne, od tego, co fizyczne, czy wpływu wywieranego na ja przez środowisko społeczne, wychowanie i tego rodzaju czynniki. Podkreśla jednak, że każde skończone ja ma własny niepowtarzalny sposób uznawania tej zależności32 i odpowiadania swoimi czynami na nią, zaś z metafizycznego punktu widzenia życie każdego skończonego ja stanowi niepowtarzalny wkład w urzeczywistnienie ogólnego zamysłu Boga. Royce przyznaje wprawdzie, że gdy ja chcę, to Bóg chce we mnie, oraz że mój czyn jest częścią Boskiego życia, ale uznanie tego, utrzymuje, jest całkowicie uzgadnialne z twierdzeniem, że skończone ja może działać swobodnie. Dzięki bowiem samemu faktowi, że jestem niepowtarzalnym wyrazem woli Boskiej, wola, z której płyną moje czyny, jest moją wolą. „Twoja indywidualność w twoim czynie jest twoją wolnością.”33 To znaczy, mój sposób wyrażania woli Boskiej jest moim własnym sposobem, a jeśli moje czyny pochodzą ode mnie, są wolnymi czynami. W pewnym sensie wprawdzie słuszne jest powiedzenie, że Duch Boski zmusza nas, lecz „w tym sensie, że zmusza cię, byś był indywidualnością oraz byś był wolny”.34

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>