James i rzeczywistość relacji

Nie ma tu oczywiście nic nowego. James przedstawia w sposób mniej lub bardziej popularny znane przeciwieństwa między racjonalizmem a empiryzmem. Ale w przedmowie do The Meaning of Truth możemy znaleźć wyraźniej ujęty opis radykalnego empiryzmu. Mówi się tam, że składa się on „po pierwsze z postulatu, po drugie ze zdania o fakcie, a na koniec z ogólnego wniosku”.8 Postulat głosi, że jedynie sprawy definiowalne w terminach zaczerpniętych z doświadczenia mogą uchodzić za nadające się do rozważań przez filozofów. Jeśli więc istnieje jakiś byt wykraczający poza wszelkie możliwe doświadczenie, wykracza on również poza obszar filozoficznego rozważania. Zdanie o fakcie głosi, że relacje, łączące i rozłączające, są tak samo przedmiotami doświadczenia jak rzeczy przez nie powiązane. A ogólny wniosek wyprowadzony z tego zdania o fakcie głosi, że świat poznawalny posiada strukturę ciągłą, w tym sensie ciągłą, że nie składa się po prostu z bytów, które można powiązać za pomocą narzuconych z zewnątrz kategorii.

James podkreśla rzeczywistość relacji. „Radykalny empiryzm przyjmuje w pełni relacje łączące, twierdząc, że są równie rzeczywiste jak człony przez nie powiązane.” 9 A wśród relacji łączących znajduje się relacja przyczynowa. Stąd to, co James nazywa radykalnym empiryzmem, różni się od empiryzmu Hume’a, według którego „umysł nigdy nie postrzega żądnego realnego związku między odrębnymi istnieniami”.10 Radykalny empiryzm przeciwstawia się również Bradleya teorii relacji. „Intelekt pana Bradleya przejawia zgoła niezwykłą moc postrzegania odrębności i zgoła niezwykłą niezdolność ujmowania powiązań.” 11

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>