Jamesowska analiza „korespondencji” – ciąg dalszy

Otóż warto zairważyć, że na tej samej stronie, na której James mówi nam, że idea „staje się prawdziwa, zdarzenia czynią ją prawdziwą” 20, mówi nam też, że „idee prawdziwe to te, które możemy przyswoić, uzasadnić, potwierdzić i zweryfikować”. Innymi słowy, nie może on cofnąć się przed przyznaniem, że istnieją prawdy, które mogą lub mogłyby być zweryfikowane, ale które nie zostały jeszcze zweryfikowane. W istocie, jest on skłonny powiedzieć, że prawdy nie- zweryfikowane „tworzą przygniatająco wielką ilość prawd, którymi żyjemy” 27, oraz że prawda żyje „w znacznej części na kredyt”.28

Jeśli jednak prawdy czyni prawdziwymi weryfikacja czy uzasadnienie, wynika stąd, że prawdy niezweryfikowane są potencjalnie prawdziwe, są prawdami in posse. To zaś pozwala Jamesowi wymierzyć cios w filozoficznych racjonalistów czy intelektualistów, którzy wynoszą statyczne, bezczasowe prawdy, prawdziwe przed wszelką weryfikacją. „Prawda intelektualisty to tylko in posse prawda pragma- tysty.” 2’J A cała budowla prawdy upadłaby, jeśli nie opierałaby się na jakichś rzeczywiście zweryfikowanych prawdach, to znaczy na jakichś rzeczywistych prawdach, tak jak system finansowy załamałby się, jeśli nie posiadałby żadnej trwałej podstawy w gotówce.

Jest oczywiście ważne, by rozważając Jamesa teorię prawdy nie karykaturować jej. James skłonny był pisać w popularnym stylu i posługiwać się dość przyziemnymi zwrotami, które rodziły nieporozumienia. Na przykład sposób, w jaki wyraża on pogląd, że idea czy przekonanie jest prawdziwe, jeśli „działa”, łatwo podsuwał wniosek, że nawet fałsz można by nazwać „prawdziwym”, jeśli użytecznie czy dogodnie byłoby weń wierzyć. Ale kiedy James mówi o „działaniu” teorii, ma na myśli, że „musi ona pośredniczyć między wszystkimi poprzednimi prawdami a pewnymi nowymi doświadczeniami. Musi Wprowadzać możliwie najmniej zakłóceń w zdrowy rozsądek i w uprzednie przekonania oraz prowadzić do jakiegoś zmysłowo uchwytnego wyniku, który można dokładnie zweryfikować. Obie te rzeczy znaczy słowo «działać»”.80

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>