Język potoczny teorii – ciąg dalszy

Nie ma powodu mówić, iż nie jest to odkrycie autora tych słów. Jest to coś, co ludzie sobie powszechnie uświadamiają.83 Należało więc tylko oczekiwać na dążność do poszerzenia w ostatnich latach pojęcia filozofii, nawet w ramach samego ruchu analitycznego. Jednym z wyrazów tego procesu, w każdym razie w pewnych kręgach, stało się zastąpienie dogmatycznych ograniczeń nakładanych na naturę i zakres filozofii, charakterystycznych dla Wittgensteina, postawą tolerancji, której towarzyszy skłonność do wysłuchania nawet jawnego metafizyka, pod warunkiem oczywiście, że skłonny jest wyjaśnić, dlaczego mówi to, co mówi. Ale nie jest to tylko sprawa tolerancji, wzrostu nastrojów bardziej „ekumenicznych”. Pojawiły się również oznaki rozszerzania się przeświadczenia, że analiza nie wystarcza. Na przykład profesor Stuart Hampshire w książce Thought and Action2 („Myśl a działanie”) zauważa, że języka etyki nie sposób właściwie rozpatrywać, jeśli nie bada się go w świetle roli takiego języka w życiu ludzkim. Stąd potrzeba antropologii filozoficznej.

Ale skupianie się na języku potocznym, zgodne z poglądami wykładanymi przez Wittgensteina w Dociekaniach filozoficznych, stanowi ledwie jedną tendencję, choćby przemożną, w ruchu analitycznym jako całości. Dawno już bowiem uświadomiono sobie, że znacznie lepszym opisem tego, co zwie się popularnie „analizą językową”, byłoby powiedzenie, iż jest to „analiza pojęciowa”. A idea analizy pojęciowej może otwierać rozległe widoki. Na przykład pan P. F. Straw- son z Oksfordu, w znanej książce Individuals: An Essay in Descriptive Metaphysics85, mówi o metafizyce opisowej jako badającej i opisującej rzeczywistą strukturę naszego myślenia o świecie, to znaczy opisującej najogólniejsze cechy naszej struktury pojęciowej, zaś metafizyka rewidująca zajmuje się zmianą naszej struktury pojęciowej sprawiając, że widzimy świat w nowym świetle. Metafizyka rewidująca nie zostaje potępiona, ale o metafizyce opisowej, w wyłożonym tu sensie, mówi się, iż nie potrzebuje żadnego usprawiedliwienia poza tym, jakiego wymaga w ogóle badanie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>