Kryterium znaczenia przedstawiane przez pozytywizm logiczny

Otóż zwracaliśmy już uwagę, że Russell podkreśla, iż możemy w danych warunkach rozumieć sens twierdzenia, odnoszącego się do czegoś, czego osobiście nie doświadczaliśmy. Można teraz dodać, że nie chce on wiązać znaczenia twierdzeń czy zdań ściśle z tym, co dostępne w doświadczeniu. To zaś prowadzi go naturalnie do przyjęcia krytycznej postawy wobec kryterium znaczenia pozytywistów logicznych. Wprawdzie w pewnej mierze traktuje on życzliwie logiczny pozytywizm, głównie chyba ze względu na wysuwaną przez ten kierunek interpretację logiki i czystej matematyki oraz ze względu na poważne podejście pozytywistów logicznych do nauk empirycznych. Ale choć zgadza się z pozytywistami odrzucając ideę „niewyrażalnego poznania”,81 stale odmawia uznania kryterium znaczenia, według którego znaczenie zdania o fakcie to sposób jego weryfikacji.

Kryterium znaczenia przedstawiane przez pozytywizm logiczny pociąga za sobą w ogólności, wywodził Russell, dwie rzeczy. Po pierwsze, to, czego nie można zweryfikować czy sfalsyfikować, jest bezsensowne. Po drugie, dwa zdania, które weryfikują to samo zdarzenie, mają to samo znaczenie czy sens. „Odrzucam jedno i drugie.” 82 Co do pierwszej sprawy, zdań najbardziej pewnych, mianowicie sądów spostrzeżeniowych, nie sposób weryfikować, „one bowiem stanowią o weryfikacji wszystkich innych zdań empirycznych, które można w jakimś stopniu znać. Jeśli Schlick miałby rację, bylibyśmy uwikłani w cofanie się w nieskończoność”.83 Co do drugiej sprawy, dwie takie hipotezy – że gwiazdy istnieją ciągle, oraz że istnieją tylko wtedy, gdy je widzę – są tożsame, jeśli chodzi o ich sprawdzalne konsekwencje. Ale nie mają tego samego sensu. Zasadę weryfikowalności można oczywiście przekształcić i interpretować jako twierdzenie, że zdanie o fakcie jest sensowne, jeśli możemy sobie wyobrazić doświadczenia zmysłowe, które by je weryfikowały, jeśli byłoby prawdziwe. Ale Russell zauważa, że w jego przekonaniu jest to wystarczające, ale nie konieczne kryterium sensu.34

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>