Krytyka „realizmu” przez Royce’a

Pierwszym typem filozofii, jaki rozważa Royee, jest to, co nazywa realizmem. Rozumie on przez to doktrynę, że „samo poznawanie jakiegoś Bytu przez kogokolwiek, kto sam nie jest tym poznawanym Bytem, «nie wnosi żadnej różnicy» w ów poznawany Byt”.15 Innymi słowy, jeśli zniknęłoby ze świata wszelkie poznanie, jedyną różnicą, jaką czyniłoby to światu, byłoby to, że nie istniałby już ów konkretny fakt poznawania. Prawda i fałsz polegają na odpowiedniości lub nieodpowiedniości idei i rzeczy, a nic nie istnieje po prostu na mocy faktu, że jest poznawane. Nie możemy zatem powiedzieć, rozpatrując stosunki między ideami, czy przedmioty, do których się one odnoszą, istnieją, czy nie istnieją. Co oddzielone jest więc od że. I dlatego właśnie, zauważa Royee, realista musi odmawiać ważności ontologicznemu dowodowi na istnienie Boga.

Royce’a krytyka „realizmu” nie zawsze jest bardzo jasna, ale ogólny tok jego myśli jest następujący. Przez realizm w tym kontekście rozumie on oczywiście skrajny empiryzm nominalistyczny, według którego świat składa się z mnogości wzajemnie niezależnych bytów.

Zniknięcie jednego nie wpływa na istnienie pozostałych. Zatem wszelkie relacje przydane owym bytom same muszą być niezależnymi bytami. A w tym przypadku, wywodzi Royce, człony owych relacji nie mogą być naprawdę do siebie odniesione. Royce dowodzi następnie, że same idee muszą być bytami oraz że, na mocy przesłanek realisty, między nimi a przedmiotami, do których mają się one odnosić, rozwiera się nieprzekraczalna przepaść. Innymi słowy, jeśli idee są bytami całkowicie niezależnymi od innych bytów, nigdy nie możemy wiedzieć, czy odpowiadają zewnętrznym wobec nich przedmiotom, ani czy w istocie w ogóle są takie przedmioty. Nigdy więc nie możemy wiedzieć, czy realizm, jako idea lub zbiór idei, jest prawdziwy, czy fałszywy. I w tym sensie realizm, jako teoria rzeczywistości, sam się unieważnia – podkopuje własne podstawy 16.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>