Niewiara i sceptycyzm

Niewiara czy sceptycyzm są w istocie w tym samym położeniu co wiara. Niewiara bowiem „rzeczywiście zasadza się na przypuszczeniach i przesądach, tak samo jak Wiara, tylko że są to przypuszczenia o przeciwnym charakterze… System religijny uznaje ona za tak nieprawdopodobny, że nie chce słuchać przemawiających za nim świadectw albo, jeśli słucha, trudzi się robieniem tego, co z równym powodzeniem mógłby robić wierzący, jeśli chciałby… mianowicie pokazywaniem, że owe świadectwa mogłyby być pełniejsze i bardziej bezwzględne niż są”.14 Sceptycy w rzeczywistości nie rozstrzygają zgodnie ze świadectwami, najpierw bowiem przyjmują pewną postawę, a następnie uznają lub odrzucają świadectwa zgodnie ze swym wyjściowym założeniem. Hume dostarcza znakomitego przykładu na to, gdy wskazuje, że fakt niemożliwości cudów obala w sposób wystarczający wiarygodność świadectw. „To znaczy, uprzednie nieprawdopodobieństwo stanowi wystarczające obalenie świadectwa.” 15

Wydaje się, że Newman całkiem zasadnie wskazuje, iż niewierzący postępują często według założeń i że tak jak wszyscy inni podatni są na wpływ skłonności i temperamentu. Ale choć jest to uwaga polemiczna o pewnej wartości, oczywiście nie pokazuje ona, że wiara, rozumiana jako coś, co Newman nazywa działaniem rozumu, dorównuje ustanowionemu przez racjonalistę wzorcowi ścisłego dowodzenia logicznego, wychodzącego od oczywistych zasad. Ale Newman nie ma zamiaru utrzymywać, że jego uwaga to pokazuje. Wywodzi raczej, że racjonalistyczne pojmowanie rozumowania jest zbyt wąskie i nie odpowiada sposobowi, w jaki ludzie rzeczywiście i prawomocnie sądzą i rozumują w konkretnych sprawach. Trzeba pamiętać, że w jego przekonaniu wiara jest zasadna, ale jej treść nie jest dedukowalna logicznie według wzorca matematycznego dowodzenia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>