Poglądy Emersona

Jeśli pytamy, skąd Emerson wie to wszystko, daremnie byłoby o- czekiwać jakichś systematycznie rozwiniętych dowodów. Podkreśla on wprawdzie, że rozum ludzki zakłada i poszukuje ostatecznej jedności. Ale podkreśla też, że „znamy prawdę, gdy ją widzimy, a niech sceptyk i szyderca mówią, co chcą”.11 Gdy głupi ludzie słyszą to, czego nie chcą słyszeć, pytają, skąd wiadomo, że to, co się mówi, jest prawdziwe. Ale „my znamy prawdę, gdy ją widzimy, na podstawie przekonania, tak jak wiemy, gdy jesteśmy na jawie, że jesteśmy na jawie”.12 Twierdzenia duszy, jak mówi Emerson, to „dopływ myśli Boskiej do naszej myśli”:13 są one objawieniami, którym towarzyszy uczucie wzniosłości.

Można by oczekiwać, że z tej doktryny jedności duszy ludzkiej z Nad-Duszą lub z duchem Boskim Emerson wyciągnie wniosek, że jednostka jako taka jest mało ważna, a postęp moralny czy duchowy polega na wtopieniu naszej osobowości w Jedno. Ale nie jest to w pełni jego punkt widzenia. Nad-Dusza ucieleśnia się, jak to wyraża Emerson, w konkretny sposób w każdej jednostce. Toteż „każdy człowiek ma.swe powołanie. Talent jest wezwaniem”.14 A oto wniosek: „Polegaj na sobie, nigdy nie naśladuj”. Konformizm to występek, zaufanie do siebie jest kardynalną cnotą. „Ktokolwiek chciałby być człowiekiem, musi być nonkonformistą.” 15 Emerson przedstawia w istocie teoretyczną rację owego wyniesienia zaufania do siebie. Duch Boski jest samoistny, a jego ucieleśnienia są dobre w tej mierze, w jakiej podzielają tę cechę. A zarazem jest rzeczą rozsądną upatrywać w doktrynie Emersona wyraz ducha młodego, żywotnego, rozwijającego się i konkurencyjnego społeczeństwa.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>