Popularyzacja skutków tradycji szkockiej w Ameryce

Tacy ludzie jak Franklin i Jefferson nie byli oczywiście zawodowymi filozofami. Ale w ciągu dziewiętnastego stulecia filozofia akademicka bardzo poważnie rozwinęła się w Stanach Zjednoczonych. A wśród wpływów, jakie przyczyniły się do tego rozwoju, był wpływ myśli Thomasa Reida i jego następców ze szkoły szkockiej. Środowiska religijne traktowały szkocką tradycję filozoficzną przychylnie, jako tradycję o charakterze realistycznym, a zarazem jako bardzo pożądane antidotum na materializm i pozytywizm. Stała się zatem popularna wśród tych teologów protestanckich, którzy uświadamiali sobie brak odpowiedniej racjonalnej podstawy wiary chrześcijańskiej.

Jednym z głównych przedstawicieli tej tradycji był James McCosh (1811-1894), prezbiterianin szkocki, który przez szesnaście lat zajmował katedrę logiki i metafizyki w Queen’s College w Belfaście, a następnie przyjął w 1868 r. stanowisko rektora w Princeton i uczynił z tego uniwersytetu twierdzę szkockiej filozofii. Poza autorstwem wielu innych prac filozoficznych, takich jak An Examination of John Stuart Mill’s Philosophy („Rozważania nad filozofią Johna Stuarta Milla”, 1866) oraz Realistic Philosophy („Filozofia realistyczna”, 1887), opublikował w 1875 r. znane studium The Scottish Philosophy („Filozofia szkocka”).

Jednym ze skutków popularyzacji tradycji szkockiej w Ameryce byl bardzo rozpowszechniony nawyk dzielenia filozofii na filozofię umysłu i filozofię moralną, przy czym tę pierwszą – mianowicie naukę o umyśle ludzkim, czyli psychologię – traktowano jako coś, co dostarcza podstawy tej drugiej, mianowicie etyce. Podział ten znajduje odbicie w tytułach często używanych podręczników, jakie publikował Noah Porter (1811-1892), który w 1847 r. otrzymał nominację na katedrę filozofii moralnej i metafizyki w Yale, w uniwersytecie, którego przez pewien czas był również rektorem. W 1868 r. na przykład opublikował The Human Intellect („Umysł ludzki”), w 1871 r. The Elements of Intellectual Science („Elementy nauki o umyśle”), skrót tej pierwszej książki, a w 1885 r. The Elements of Moral Science („Elementy nauki o moralności”). Ale Porter nie był po prostu zwo- leanikiem szkoły szkockiej. Odbył on poważne studia nie tylko nad empirystami brytyjskimi, takimi jak J. S. Mili i Bain, ale również nad kaniowską i pokantowską myślą niemiecką, i usiłował dokonać syntezy filozofii szkockiej i niemieckiego idealizmu. Utrzymywał więc, że świat trzeba uznawać raczej za myśl niż za rzecz, oraz że istnienie Absolutu jest koniecznym warunkiem możliwości myśli i wiedzy ludzkiej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>