PRAGMATYZM JAMESA I SCHILLERA

William James (1842-1910) urodził się w Nowym Jorku, a wykształcenie szkolne odebrał częściowo w Ameryce, zaś częściowo za granicą, uzyskując w jego trakcie płynną znajomość francuskiego i niemieckiego. W 1864 r. wstąpił do Harvard Medical School, otrzymując stopień doktora medycyny w 1869 r. Po okresie kłopotów ze zdrowiem i depresji psychicznej został wykładowcą anatomii i fizjologii w Harvardzie. Ale interesował się również psychologią, a w 1875 r. rozpoczął wykłady na ten temat. W 1890 r. ogłosił w dwóch tomach swe Principles of Psychology („Zasady psychologii”).

Poza młodzieńczą próbą zostania malarzem, wyższe wykształcenie Jamesa było głównie przyrodnicze i medyczne. Ale tak jak jego ojciec, Henry James, senior1, był człowiekiem o głębokich uczuciach religijnych i znalazł się w konflikcie intelektualnym między naukowym poglądem na świat, rozumianym jako wykluczający wolność ludzką pogląd mechanistyczny, a poglądem religijnym, obejmującym nie tylko wiarę w Boga, lecz również wiarę w wolność człowieka. Jeśli chodzi o prawomocność wiary w wolność, pomocne dla Jamesa okazały się pisma francuskiego filozofa Charles’a Renouviera (1815- -1903). I właśnie w znacznej mierze pragnienie przekroczenia przeciwieństwa między poglądem, na jaki wydawała mu się wskazywać nauka, a poglądem podsuwanym przez jego skłonności religijne i humanistyczne – to pragnienie przyciągnęło Jamesa do filozofii. W 1879 r. rozpoczął wykład na ten temat w Harvardzie, a w następnym roku został docentem filozofii. W 1885 r. został mianowany profesorem filozofii.

W 1897 r. James opublikował The Will to Believe and Other Essays in Popular Philosophy2 („Wola wiary i inne popularne rozprawy filozoficzne”). Jego znane Varieties oj Religious Experience3 („Doświadczenia religijne”) ukazały się w 1902 r. Po nich ukazał się Pragmatism w 1907 r., A Pluralistic Universe4 („Świat pluralistyczny”) w 1909 r. oraz w tym samym roku The Meaning of Truth („Znaczenie prawdy”). Pośmiertnie wydane pisma Jamesa obejmują Some Problems of Philosophy („Niektóre zagadnienia filozofii”, 1911), Memories and Studies („Wspomnienia i rozważania”, 1911), Essays in Radical Empiricism („Rozważania dotyczące radykalnego empiryzmu”, 1912) oraz Collected Essays and Reviews: („Rozprawy i recenzje”, 1920). Jego Letters („Listy”), wydane przez syna, Henry Jamesa, ukazały się w 1926 r.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>