Pragmatyzm w ujęciu Peirce’a

Pragmatyzm, jak go pojmuje Peirce, to „nie jest jakiś Weltan- schauung [światopogląd], lecz metoda refleksji mająca za swój cel rozjaśnianie idei”.13 Należy on zatem do metodologii, do tego, co Peir- ce nazywa „metodeutyką”. A ponieważ podkreśla on logiczne podstawy i powiązania pragmatyzmu, właściwe jest powiedzenie czegoś najpierw o jego ujęciu logiki.

Peirce dzieli logikę na trzy główne części, z których pierwszą jest gramatyka spekulatywna. Zajmuje się ona formalnymi warunkami sensowności znaków. Znak, zwany przez Peirce’a „reprezentamenem”, zastępuje przedmiot komuś, w kim wywołuje bardziej rozwinięty znak, „interpretant”. Znak zastępuje oczywiście przedmiot ze względu na pewne „cechy”, a ów wzgląd nosi nazwę „podstawy”. Ale możemy powiedzieć, że relacja znaczenia czy funkcja semiotyczna znaków jest dla Peirce’a relacją trójczłonową między reprezentamenem, przedmiotem i interpretantem.19

Drugi główny dział logiki, logika krytyczna, zajmuje się formalnymi warunkami prawdziwości symboli. Pod tym nagłówkiem Peirce zajmuje się sylogizmem czy rozumowaniem, które można podzielić na dedukcyjne, indukcyjne i „abdukcyjne”. Rozumowanie indukcyjne, które ma charakter rozumowania statystycznego, zakłada, że to, co jest prawdziwe o pewnej liczbie elementów jakiejś klasy, jest prawdziwe o wszystkich jej elementach. A teorię prawdopodobieństwa Peirce rozpatruje w związku z indukcją. Rozumowanie abdukcyjne ma charakter przewidywania, to znaczy formułuje ono hipotezę na podstawie obserwowanych faktów i dedukuje, co powinno zachodzić, jeśli hipoteza jest prawdziwa. A następnie możemy sprawdzić owo przewidywanie. Spoglądając z pewnego punktu widzenia, mówi Peirce, można opisać pragmatyzm jako logikę abdukcji. Sens tego spostrzeżenia wkrótce się rozjaśni.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>