Prawa faktów i Peirce

O trzeciej podstawowej kategorii, o kategorii „trzeciości”, mówi się, że jest kategorią zapośredniczenia, zaś jej pierwowzorem logicznym jest funkcja znaku, pośredniczącego między przedmiotem a in- terpretantem. Ontologicznie trzeciość pośredniczy między pierwszoś- cią, w sensie jakości, a drugością, w sensie faktu czy działania i przeciwdziałania. Wprowadza więc ciągłość i regularność i przybiera postać praw rozmaitych typów czy stopni. Mogą to być, na przykład, prawa jakości, określające „systemy jakości, których najdoskonalszym znanym przykładem jest prawo mieszania się barw Sir Izaaka Newtona wraz z dodatkiem wprowadzonym doń przez dr. Thomasa Younga”.58 Mogą to być również prawa faktów. A więc, jeśli iskra pada do beczki z prochem strzelniczym (rozpatrywanej jako to, co pierwsze), wywołuje wybuch (rozpatrywany jako to, co drugie), a dokonuje tego zgodnie z inteligibilnym prawem, które ma zatem funkcję pośredniczenia.53 Następnie istnieją prawa regularności, pozwalające nam przewidywać, że przyszłe fakty obszaru drugości będą zawsze przybierały pewną określoną własność czy jakość. Ale kategoria trzeciości, podobnie jak kategorie pierwszości i drugości, przenika w swych rozmaitych postaciach świat, i możemy powiedzieć, że wszystko występuje w jakiejś relacji do każdej innej rzeczy.60

Według Peirce’a prawa faktów można dzielić na prawa logicznie konieczne i prawa logicznie przygodne, zaś prawa logicznie przygodne można z kolei dzielić na prawa metafizycznie konieczne i metafizycznie przygodne (1.483).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>