Proces a rzeczywistość

Z pewnego punktu widzenia filozofia Whiteheada z pewnością zasługuje na włączenie do tego rozdziału. Wprawdzie sam zwracał uwagę na pokrewieństwo między wynikami swego filozofowania a absolutnym idealizmem. Tak więc w przedmowie do Process and Reality („Proces a rzeczywistość”) zauważa, że „choć przez całą główną część dzieła zdecydowanie nie zgadzam się z Bradłeyem, wynik ostateczny jest w końcu nie tak bardzo różny”.59 A zarazem Whitehead, który przeszedł z matematyki do filozofii nauki i filozofii przyrody, a następnie do metafizyki, zamierzał powrócić do przedidealistycznej postawy i punktu wyjścia. To znaczy, że tak jak niektórzy filozofowie przedkantowscy filozofowali w ścisłym związku z nauką swych czasów, Whitehead uznawał, że nowa fizyka wymaga nowego wysiłku w dziedzinie filozofii spekulatywnej. Nie wychodził on od relacji pod- miot-przedmiot lub od idei myśli twórczej, lecz raczej od refleksji nad światem takim, jaki przedstawia współczesna nauka. Jego kategorii nie narzuca po prostu aprioryczna budowa umysłu ludzkiego: należą one do rzeczywistości jako jej powszechne cechy, w takim samym sensie, w jakim kategorie Arystotelesa należały do rzeczywistości. Whitehead daje też naturalistyczną interpretację świadomości, w tym sensie, że opisuje ją jako rozwiniętą, wyłonioną postać „chwytania”, które znajdujemy między wszystkimi aktualnymi bytami. Toteż, gdy stwierdza pokrewieństwo między wynikami swej filozofii spekulatywnej a pewnymi cechami absolutnego idealizmu, wskazuje również, że jego typ myśli może być „przekształceniem pewnych głównych tez Absolutnego Idealizmu, sprowadzającym je do realistycznej podstawy”.60

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>