REALIZM W WIELKIEJ BRYTANII I AMERYCE

Gdy myślimy o buncie przeciw idealizmowi w Wielkiej Brytanii, natychmiast nasuwają się nazwiska dwóch ludzi z Cambridge, George’a Edwarda Moore’a i Bertranda Russella. Moore jednak jest powszechnie uznany za jednego z głównych inspiratorów ruchu analitycznego, jak się go zazwyczaj nazywa, który osiągnął widowiskowe powodzenie w pierwszej połowie dwudziestego stulecia. A Russell, poza tym, że jest innym głównym pionierem tego ruchu, jest jak dotąd najszerzej znanym brytyjskim filozofem tego stulecia. Autor tych słów postanowił zatem odłożyć krótkie ujęcie ich poglądów, na co jedynie pozwalają rozmiary tego tomu, i zająć się najpierw kilkoma stosunkowo mniejszymi postaciami, nawet jeśli oznacza to zlekceważenie wymogów chronologii.

Wspomniano już o sposobie, w jaki idealizm doszedł do zajęcia panującej pozycji w uniwersytetach brytyjskich, szczególnie w Oksfordzie, w drugiej połowie dziewiętnastego stulecia. Ale nawet w Oksfordzie zwycięstwo idealizmu nie było całkowite. Na przykład Thomas Case (1844-1925), który zajmował katedrę metafizyki w latach 1899-1904 i był rektorem Corpus Christi College od roku 1904 aż do 1924, opublikował Realism in Morals („Realizm w moralności”) w 1877 r., a Physical Realism („Realizm fizykalny”) w 1888 r. Realizm Case’a przeciwstawiał się raczej idealizmowi subiektywnemu i fe- nomenalizmowi niż obiektywnemu czy absolutnemu idealizmowi. Składał się on bowiem głównie z tezy, że istnieje rzeczywisty i poznawalny świat rzeczy, bytujących niezależnie od danych zmysłowych . A zarazem, choć w wojnie przeciw materializmowi Case był po stronie idealistów, uznawał się za kontynuatora czy odnowiciela realizmu Francisa Bacona i takich uczonych jak Newton, oraz za oponenta modnego wówczas ruchu idealistycznego 2.

Wybitniejszym przeciwnikiem idealizmu był John Cook Wilson (1849-1915), zajmujący katedrę logiki w Oksfordzie od 1889 r. aż do śmierci. Publikował mało, wywierał wpływ głównie jako nauczyciel. Ale w 1926 r. ukazał się pośmiertnie dwutomowy zbiór wykładów z logiki, rozpraw i listów, wraz ze wspomnieniem napisanym przez wydawcę, A. S. L. Farąuharsona, zbiór zatytułowany State- ment and Inference („Twierdzenie i wnioskowanie”).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>