Relacja między bodźcem a reakcją na poziomie czysto biologicznym

Możemy więc powiedzieć, że dla Deweya myśl to wysoce rozwinięta postać relacji między bodźcem a reakcją na poziomie czysto biologicznym. We wzajemnym oddziaływaniu ze swym środowiskiem organizm ludzki wprawdzie, jak każdy inny organizm, działa przede wszystkim zgodnie z ustalonymi nawykami. Ale powstają sytuacje, które refleksja rozpoznaje jako sytuacje problemowe, a więc jako sytuacje wymagające badania czy myśli, a reakcja bezpośrednia zostaje w pewnym sensie przerwana. Ale w innym sensie reakcja nie jest przerwana, celem myśli bowiem, pobudzanej przez sytuację problemową, jest przekształcenie czy przebudowa zbioru warunków początkowych, rodzących pytanie czy trudność. Innymi słowy, myśl zmierza do zmiany w środowisku. „Nie ma badania, które nie pociągałoby za sobą jakiejś zmiany w otaczających warunkach.”8 Znaczy to, że wnioskiem, do którego dochodzi proces badania, jest projektowane działanie lub zbiór działań, plan możliwego działania, które przekształci sytuację problemową. Myśl jest więc narzędziem i ma praktyczną funkcję. Ale powiedzenie, że jest służebna względem działania, nie jest całkiem słuszne. Sama jest bowiem pewną postacią działania. A można ją rozumieć jako część całego procesu działania, w którym człowiek dąży do rozstrzygnięcia sytuacji problemowych wprowadzając zmiany w swe środowisko, zmieniając sytuację „nieokreśloną”, której składniki kłócą się z sobą, są niezestrojone i w ten sposób rodzą jakąś trudność wymagającą namysłu, w sytuację „określoną”, w jednolitą całość. W tym sensie zatem myśl nie przerywa przebiegu reakcji, sama jest bowiem częścią całościowej reakcji. Ale proces badania zakłada rozpoznanie sytuacji problemowej jako problemowej, można więc powiedzieć, że przerywa rakcję, jeśli rozumiemy przez reakcję coś instynktownego i przebiegającego po prostu zgodnie z jakimś ustalonym nawykiem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>