Royce i przezwyciężanie zła w całości

Przyj ąwszy przesłanki Royce’a, trudno uznać tę odpowiedź za właściwą. Możemy oczywiście łatwo nadać wartość wymienną jego idei zmiany uwagi. Załóżmy, na przykład, że jestem szczerze przeświadczony, iż byłoby źle, gdybym działał w pewien sposób, który uznaję za źródło przyjemności zmysłowej. Im bardziej skupiam moją uwagę na przyjemnych stronach tego sposobu działania, tym bardziej moje przeświadczenie, iż jest zły, usuwa się na margines świadomości i staje się nieskuteczne. Wszyscy wiemy, że tego rodzaju sytuacja występuje dość często. A potocznie powie się, że osoba działająca powinna starać się o nieskupianie swej uwagi na przyjemnych stronach sposobu działania, o którym jest szczerze przekonana, iż jest złe. Jeśli w ten sposób skupia swą uwagę, jest ostatecznie odpowiedzialna za to, co następuje. Ale choć ten punkt widzenia jest wyraźnie słuszny, natychmiast powstaje pytanie, dlaczego właściwie osoba działająca miałaby być odpowiedzialna za wybór skupienia swej uwagi w pewnym kierunku, jeśli jest ona w całości wyrazem woli Boskiej? Czy nie przesunęliśmy po prostu trudności o stopień dalej?

Royce usiłuje raczej uniknąć tej trudności przechodząc do zagadnienia przezwyciężania zła w całości. Ale ogólną linią jego odpowiedzi wydaje się przekonanie, że skoro skierowanie uwagi człowieka wypływa z jego woli, sam człowiek jest za nie odpowiedzialny, a więc jest odpowiedzialny za wynik. Fakt, że sama wola człowieka stanowi wyraz woli Boskiej, nie zmienia sytuacji. Nie wydaje się, by w tych okolicznościach Royce mógł powiedzieć łatwo coś innego. Choć bowiem niewątpliwie chce on utrzymać wolność i odpowiedzialność ludzką w jakimś rzeczywistym sensie, jego zdecydowanie, by utrzymać zarazem doktrynę wszechobejmującego Absolutu wpływa nieuchronnie na jego ujęcie wolności. Wolność moralna staje się „po prostu tą wolnością uznawania dzięki uwadze lub zapominania przez nieuwagę Powinności już danej czyjejś skończonej świadomości”.38 Jeśli spytać, czy owo uznawanie lub zapominanie samo nie jest określone przez Absolut, Royce może odpowiedzieć jedynie, że wypływa ono z. własnej woli człowieka, oraz że działanie zgodne z własną wolą t o działanie swobodne, nawet gdy czyjaś skończona wola jest konkretnym ucieleśnieniem woli Boskiej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>