Rozwój Deweya

Naturalne pytania, jakie się nasuwają, brzmią: Rozwój, w jakim kierunku? Przebudowa, dla jakiego celu? Ale jeśli te pytania dotyczą ostatecznego celu, innego niż sam rozwój i sama przebudowa, w terminach filozofii Deweya nie mogą mieć żadnego znaczenia. Przyznaje on wprawdzie, że szczęście lub zaspokojenie dążeń natury ludzkiej jest celem moralnym. Ale skoro szczęście okazuje się życiem, a „życie oznacza rozwój”,59 jesteśmy, jak się wydaje, w tym samym miejscu. Celem moralnym jest rozwój umożliwiający dalszy rozwój. Innymi słowy, celem jest sam rozwój.

Musimy jednak pamiętać, że dla Deweya żadnego autentycznego celu nie da się oddzielić od środków, od procesu jego urzeczywistniania. Mówi on nam, że „dobro polega na znaczeniu, którego przynależności do działania doświadcza się, gdy konflikt i splątanie rozmaitych nieuzgadnialnych popędów i nawyków znajdują swój kres w uwolnieniu, jakim jest jednolite i uporządkowane działanie”.60 Możemy bodaj powiedzieć, że dla Deweya celem moralnym jest rozwój w sensie dynamicznego rozwoju harmonijnie scalonej natury ludzkiej, pod warunkiem, że nie wskazujemy żadnego ustalonego i określonego stanu doskonałości jako celu ostatecznego. Nie ma dla Deweya żadnego celu ostatecznego z wyjątkiem samego rozwoju. Osiągnięcie określonego i ograniczonego celu zamierzonego otwiera nowe widoki. nowe zadania, nowe możliwości działania. A rozwój moralny polega właśnie na ujmowaniu i uświadamianiu sobie owych sposobności i możliwości.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>