Rozwój filozoficzny Russella

Oczywiście Russell musi odrzucić teraz swe poprzednie ostre rozróżnienie między daną zmysłową a jej uświadamianiem sobie. Wspomina on Brentany teorię intencjonalności świadomości69, głoszącą, że znów rozważając rozróżnienie między fizyką a psychologią w ter- linach praw przyczynowych, Russell skłonny jest przyznać, że „by- ajmniej nie jest pewne, iż swoiste prawa przyczynowe rządzące zda- zeniami umysłowymi, nie są w rzeczywistości fizjologiczne , arazem wyraża przekonanie, że obrazy podlegają szczególnym pra- ,om psychologii, które nazywa prawami „mnemicznymi”, oraz że me ostrzeganych bytów fizyki nie można podciągnąć pod przyczynowe rawa psychologii. Ponadto, choć, jak widzieliśmy, Russell wyraża zgo- ę na odrzucenie przez Jamesa świadomości jako bytu, wyraźnie prze- ywa jakieś wahania w tej sprawie, zresztą nie bez powodu. Zauważa więc, że niezależnie od tego, co może znaczyć termin „swiado- ność”, świadomość jest „czymś złożonym i bynajmniej nie jest ogólną echą zjawisk umysłowych”.78 Nie można więc używać jej do odroz- uania tego, co psychiczne, od tego, co fizyczne. Powinniśmy zatem iróbować ukazać jej pochodny charakter. Ale powiedzenie tego me oCł rałkiem tym samym co odrzucenie istnienia świadomości.

A widzieliśmy, że Russel znajduje trudność w uznawaniu obrazów za coś, co jest wyłącznie umysłowe, a nie postrzeganych zdarzeń za coś, co jest tylko czysto fizyczne. Dokonując w Moim rozwoju filozoficznym (1959) przeglądu swych rozważań Russell zauważa: „Dane zmysłowe jawnie porzuciłem w Analysis of Mind (1921)”.83 To znaczy, odrzucił relacyjną teorię doznania zmysłowego, według której jest ono aktem poznawczym, zaś dane zmysłowe są fizycznymi przedmiotami świadomości psychicznej. Znaczyło to, że nie było już tej samej potrzeby co przedtem, by uznawać zdarzenia fizyczne i psychiczne za różne zasadniczo. I w tym stopniu Russell był gotów do przyjęcia neutralnego monizmu. Dodaje on jednak, że choć dualizm został usunięty w jednym miejscu, bardzo trudno jest nie wprowadzić go ponownie w innym, oraz że konieczna jest ponowna interpretacja i zdefiniowanie na nowo takich terminów jak „świadomość”, „bezpośrednie poznanie” i „doświadczenie”. Wysiłek zmierzający w tym kierunku został podjęty w książce An Inquiry into Meaning and Truth („Badania dotyczące znaczenia i prawdziwości”, 1940),84 ale Russell nie pretenduje do rozstrzygnięcia wszystkich zagadnień. Nie jest więc całkiem dokładne powiedzenie, że Russell przyjął monizm neutralny tylko po to, by go odrzucić. Jest raczej tak, że stwierdził, iż nie jest w stanie wykonać w praktyce niezbędnego programu ponownej interpretacji, nie będąc jednak skłonnym do stwierdzenia, iż nie można go wykonać.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>