Schiller i uwydatnianie uznania społecznego

Schiller dostrzega oczywiście, że „«działanie» jest szerokim terminem ogólnym i zasadne jest pytanie, co on, ściśle biorąc, obejmuje”.79 Ale stwierdza, że trudno jest odpowiedzieć na to pytanie. Względnie łatwo jest wyjaśnić, co rozumie się przez działanie hipotezy naukowej. Ale zupełnie niełatwe jest wyjaśnienie, na przykład, jakie rodzaje „działania” trzeba uznać za istotne dla oceny prawdy teorii etycznej. Musimy przyznać, że ludzie „zajmują różne postawy wobec różnych działań, ponieważ różnią się co do temperamentów”.80 Innymi słowy, nie można dać żadnej wyraźnej i ścisłej odpowiedzi.

Zgodnie z oczekiwaniami, Schiller zabiega o wykazanie, że na gruncie zasad pragmatyzmu można dokonać rozróżnienia między: „Wszystkie prawdy są użyteczne”, oraz: „Wszystko, co użyteczne, jest prawdziwe”. Jeden z jego argumentów, głosi, że „użyteczny” to tyle co użyteczny dla praktycznego celu, określonego przez ogólny kontekst twierdzenia. Na przykład, jeśli groziłyby mi tortury, o ile nie powiem, że Ziemia jest płaska, powiedzenie tego z pewnością byłoby dla mnie użyteczne. Ale użyteczność mojego twierdzenia nie czyniłaby go prawdziwym, zdania bowiem o kształcie ziemi należą do nauki empirycznej, a z pewnością nie jest użyteczne dla postępu nauki twierdzić, że Ziemia jest płaska.

Innym sposobem ujmowania tej sprawy jest uwydatnianie uznania społecznego. Ale Schiller jest uwrażliwiony na fakt, że uznanie prawdy to uznanie jej za prawdziwą. A na gruncie jego zasad, uznać ją za prawdziwą, to uznać ją za użyteczną. Uznanie społeczne może więc czynić zdanie użytecznym, a więc prawdziwym. Przypada ono zdaniom, które już ujawniły swą użyteczność. „Kryterium użycia decyduje o doborze jednostkowych ocen prawdy i ustanawia tym samym prawdę obiektywną, która uzyskuje uznanie społeczne.” 81

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>