Słowo „realizm”

Słowo „realizm” może mieć różne odcienie znaczeniowe. W tym rozdziale jego podstawowym znaczeniem jest pogląd, że poznanie nie jest konstruowaniem przedmiotu, że poznawanie jest relacją współ- obecności, zachodzącą między podmiotem a przedmiotem, która niczego nie zmienia w przedmiocie. Widzieliśmy jednak, że w ruchu realistów wyłoniły się trudności związane z bezpośrednimi przedmiotami postrzegania i poznania. Nie chcemy zarazem stwarzać całkiem błędnego wrażenia, że filozofowie amerykańscy należący do obu grup, jakie tu wymieniono, zajmowali się wyłącznie zagadnieniami, na które zwrócono uwagę w tym i w poprzednim paragrafie. Na przykład Perry stał się szeroko znany jako filozof moralności wśród neoreali- stów,33 a zajmował się również zagadnieniami politycznymi i społecznymi. WśAid realistów krytycznych Santayana rozwinął filozofię ogólną34, a Strong i Drake wykładali ontologię panpsychizmu, traktując introspekcję jako klucz do natury rzeczywistości.35 Sellars bronił filozofii naturalistycznej,36 opartej na idei wyłaniającej ewolucji z niesprowadzalnymi do siebie poziomami, filozofii obejmującej również teorię postrzeżenia jako czynności interpretowania. Lovejoy wywierał znaczny wpływ swymi badaniami z zakresu historii idei.37

Realistyczna teoria poznania, w opisanym już sensie, oczywiście nie wyklucza budowania poglądu na świat w postaci systemu metafizycznego. Wykluczona jest tylko metafizyka oparta na teorii głoszącej, że poznanie jest konstruowaniem przedmiotu, lub że myśl twórcza czy doświadczenie jest podstawową, pierwszoplanową rzeczywistością. I rzeczywiście w filozofii nowożytnej było sporo poglądów na świat, zakładających realistyczną teorię poznania. Wymienienie ich wszystkich nie wchodzi jednak w grę, toteż proponuję ograniczyć się do pewnych uwag o poglądzie na świat Samuela Alexandra.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>