Stosunek danych zmysłowych do fizyki Russella

Cytat ten został zaczerpnięty z artykułu o stosunku danych zmysłowych do fizyki, napisanego przez Russella na początku 1914 r. W artykule tym utrzymuje on, że przedmioty fizyczne można zdefiniować jako funkcje danych zmysłowych, zaś dana zmysłowa jest konkretnym przedmiotem, takim jak konkretna plama barwna, którą podmiot bezpośrednio sobie uświadamia. Danych zmysłowych nie należy zatem mylić z doznaniami zmysłowymi, to znaczy z aktami świadomości, których są one przedmiotami.8 Nie są też bytami myślowymi, w tym sensie, by były całkowicie w umyśle. Musimy więc uznać, mówiąc paradoksalnie, dane zmysłowe, które nie są aktualnymi danymi, nie są przedmiotami aktualnej świadomości podmiotu. Ale paradoksu można uniknąć nazywając nie doznawane zmysłowo dane zmysłowe sensibiliami, potencjalnymi danymi zmysłowymi. A przedmioty fizyczne zdrowego rozsądku i nauki trzeba interpretować jako funkcje danych zmysłowych i sensibiliów lub, mówiąc inaczej, jako klasy ich przejawów.

Z uznaniem sensibiliów jako czegoś, by tak rzec, na tym samym poziomie co aktualne dane zmysłowe wiąże się jednak ogromna trudność. Program Russella wymaga bowiem, by interpretować, jeśli to możliwe, przedmioty fizyczne zdrowego rozsądku i nauki jako konstrukcje logiczne z czysto empirycznych, nie wywnioskowanych bytów. Ale sensibilia są bytami wywnioskowanymi. Jedynymi istotnymi nie wywnioskowanymi bytami są aktualne dane zmysłowe. Nic więc dziwnego, że znajdujemy oświadczenie Russella, w jego artykule o stosunku danych zmysłowych do fizyki, że „pełne zastosowanie metody zastępującej wnioskowania konstrukcjami ukazałoby tę sprawę całkowicie w terminach danych zmysłowych, a nawet, możemy dodać, danych zmysłowych jednej osoby, ponieważ nie można znać danych zmysłowych innych ludzi bez jakiejś domieszki wnioskowania”. Ale następnie dodaje on, że przeprowadzenie tego programu jest niezwykle trudne, oraz że zamierza zgodzić się na dwa rodzaje bytów wywnioskowanych, na dane zmysłowe innych ludzi i na sensibilia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>