Świat jest wyrazem absolutnego systemu idei

Świat przyrody poznajemy tylko częściowo, a wielka część pozostaje dla nas obszarem możliwego doświadczenia. Ale zwróciliśmy już uwagę na trudność, jaką napotyka krytyczny racjonalizm, wyjaśniając status ontologiczny przedmiotów możliwego doświadczenia. Nauka w każdym razie uniemożliwia nam przekonanie, że przyroda jest po prostu i wyłącznie ucieleśnieniem woli i zamysłów ludzkich. Na przykład hipoteza ewolucji prowadzi do ujmowania skończonych umysłów jako wytworów. Ale w tym przypadku powstaje pytanie, jak możemy zachować idealistyczną definicję Bytu w terminach wewnętrznego znaczenia idei, traktowanych jako cząstkowe urzeczywistnienie jakiegoś zamysłu?

Łatwo przewidzieć odpowiedź Royce’a na to pytanie. Świat jest ostatecznie wyrazem absolutnego systemu idei, będącego częściowym urzeczywistnieniem woli Boskiej. Bóg, wyrażający się w świecie, jest ostatecznym Indywiduum. Albo, by wysłowić to inaczej, ostateczne Indywiduum to życie absolutnego doświadczenia. Każde skończone ja jest jedynym wyrazem Boskiego zamysłu, i każde ucieleśnia się czy wyraża w świecie. Ale „mój świat” i „twój świat” są niepowtarzalnymi wyglądami „świata”, ucieleśnieniami nieskończonej woli Boskiej i Boskiego zamysłu. A to, co dla nas jest po prostu przedmiotem możliwego doświadczenia, dla Boga jest przedmiotem rzeczywistego stwórczego doświadczenia. „Cały świat prawdy i bytu musi istnieć jedynie jako dany – w całej swej rozmaitości, w swym bogactwie, w swych związkach, w swej pełnej budowie – pewnej jedności jednej świadomości, która obejmuje zarówno nasze własne znaczenie, jak też wszystkie skończone świadome znaczenia w jednym ostatecznym, wiecznie obecnym oglądzie.”27 Royce może więc utrzymać swą teorię Bytu, mianowicie, że „cokolwiek jest, jest świadomie poznawane jako urzeczywistnienie pewnej idei, a jest tak poznawane bądź przez nas w danej chwili, bądź przez świadomość, która obejmuje naszą”.23

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>