Swoboda terminologiczna u Russella

W latach 1906-1909 Russell napisał cztery rozprawy dotyczące zagadnienia prawdy, szczególnie w związku z pragmatyzmem, przedrukowane w Philosophical Essays. Później znów podjął to zagadnienie, a wyniki tej drugiej fazy namysłu nad nim zostały umieszczone w Inquiry. Ów temat rozpatrywany jest również w Human Knowledge, a piętnasty rozdział Mojego rozwoju filozoficznego Russell poświęca przeglądowi przebiegu swych badań.

Swoista dla Russella jest pewna swoboda terminologiczna. A więc w różnych miejscach mówi nam, że prawdziwość i fałszywość są orzekane o zdaniach oznajmujących, o zdaniach w trybie oznajmu- jącym czy o nierzeczywistych okresach warunkowych, o zdaniach warunkowych, o twierdzeniach, o sądach w sensie logicznym i o przeświadczeniach. Ale nie wynika stąd oczywiście, że wszystkie te sposoby mówienia są wzajemnie uzgadnialne. Sensem zdania jest sąd w sensie logicznym, ale sąd, zdaniem Russella, wyraża stan przeświadczenia. Możemy więc powiedzieć, że „faktycznie przede wszystkim przeświadczenia są prawdziwe lub fałszywe, zdania tylko dzięki temu, że mogą wyrażać przeświadczenia, stają się prawdziwe lub fałszywe”.35 W każdym razie główne linie Russella teorii prawdy są wystarczająco jasne.

Przede wszystkim Russell odrzuca idealistyczną interpretację prawdy jako koherencji. W artykule z wczesnego okresu wywodził, że jeśli każdy konkretny sąd prawdziwy, wyodrębniony z całego systemu prawdy, jest tylko częściowo prawdziwy, i jeśli to, co normalnie nazwałoby się sądem fałszywym, jest częściowo prawdziwe i ma swe miejsce w zupełnym systemie prawdy, wynika stąd, że zdanie: „Biskup Stubbs został powieszony za morderstwo”, nie jest zupełnie fałszywe, lecz tworzy część całej prawdy.36 Ale jest to niewiarygodne. W ogólności zaś, teoria koherencyjna zaciera po prostu rozróżnienie między prawdą a fałszem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>