Teoria znaczenia znajdująca wyraz w Pragmatyzmie

Pragmatyzm jest pierwotnie i w pierwszym rzędzie, mówi James, „jedynie metodą”.16 Jest bowiem przede wszystkim „metodą rozstrzygania sporów metafizycznych, które w przeciwnym razie mogłyby się ciągnąć bez końca”.17 A więc, jeśli A zgłasza teorię x, zaś B zgłasza teorię y, pragmatysta będzie badał praktyczne następstwa każdej z nich. A jeśli nie może znaleźć żadnej różnicy między odpowiednimi następstwami praktycznymi obu teorii, dojdzie do wniosku, że są one pod każdym względem jedną i tą samą teorią, a różnica między nimi jest czysto słowna. W tym przypadku dalszy spór między A i B uzna się za bezsensowny.

Mamy tu oczywiście metodę określania znaczeń pojęć i teorii. W wykładzie wygłoszonym w 1881 r. James zauważył, że jeśli okazuje się, że dwie pozornie różne definicje czegoś mają takie same następstwa, są rzeczywiście jedną i tą samą definicją.18 A jest to teoria znaczenia znajdująca wyraz w Pragmatyzmie. „Aby uzyskać doskonałą jasność naszych myśli o przedmiocie, trzeba byśmy rozważyli tylko, jakie wyobrażalne skutki o charakterze praktycznym może pociągać ów przedmiot – jakich doznań możemy od niego oczekiwać i do jakich reakcji musimy być przygotowani. Nasze pojęcie owych skutków – czy to bezpośrednich, czy odległych – jest wówczas dla nas całym naszym pojęciem przedmiotu, o ile owo pojęcie w ogóle ma jakieś pozytywne znaczenie.” 19

Według tego opisu, pragmatyzm Jamesa idzie oczywiście głównymi śladami metody pragmatycznej w rozumieniu Peirce’a. James był wprawdzie również pod wpływem innych myślicieli, takich jak uczeni Louis Agassiz i Wilhelm Ostwald, ale nie robił żadnej tajemnicy ze swego długu wobec Peirce’a. Odwołuje się do niego w przypisie odnoszącym się do wykładu z 1881.20 Ponownie uznaje swój dług wobec Peirce’a w wykładzie publicznym, wygłoszonym w 1898 r.21 A po fragmencie przytoczonym w poprzednim akapicie dodaje, że „jest to zasada Peirce’a, zasada pragmatyzmu”22, i zauważa, że doktryna Peir- ce’a pozostawała nie zauważona dopóki on, James, nie ukazał jej w wykładzie z 1898 r. i nie zastosował do religii.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>