Współcześni filozofowie brytyjscy

O ile uprawnione jest uogólnianie w tych sprawach, wydaje się, że bezpieczne jest powiedzenie, iż poniższe uwagi przedstawiają nie tak rzadko przyjmowaną przez współczesnych filozofów brytyjskich postawę wobec metafizyki. Opisywanie metafizyki jako bezsensownej, jak to czynili pozytywiści logiczni, jest pomijaniem oczywistego faktu, że wielkie systemy metafizyczne przeszłości często wyrażały wizje świata, które mogą być pobudzające i na różne sposoby rozświetlające. Ponadto, w kontekście pozytywizmu logicznego powiedzenie, że zdania metafizyki są bezsensowne, jest w istocie powiedzeniem, iż różnią się od zdań naukowych.86 Jest to zupełnie prawdziwe, ale nie przyczynia się raczej do zrozumienia metafizyki jako zjawiska historycznego. Aby uzyskać owo zrozumienie, musimy badać rzeczywiste systemy metafizyczne, mając na uwadze wydzielenie rozmaitych typów metafizyki oraz różnych rodzajów używanych w niej argumentów.81 Błędem jest bowiem przyjmować, że wszystkie metafizyki zgadzają się z jednym niezmiennym wzorcem. Nie możemy też prawomocnie przyjmować, że metafizyka jest po prostu próbą odpowiedzi na pytania, które wyrastają z „opętania naszego umysłu za pomocą środków naszego języka”.83 Jest to sprawa szczegółowego badania. Jest ponadto rzeczą jasną, że dążność do rozwijania jednolitej interpretacji świata w terminach zbioru pojęć i kategorii nie jest czymś zasadniczo niewłaściwym czy godnym potępienia. Wprawdzie od czasów Kanta nie możemy uznać poglądu, że filozof jest zdolny do wy- dedukowania w sposób aprioryczny istnienia jakiegoś bytu. Ponadto, zanim przystąpi się do prób budowania rozległych syntez, rozsądniej byłoby wykonać więcej prac przygotowawczych, podejmując z osobna ściśle określone pytania. Zarazem zagadnienia filozoficzne na ogół splatają się, a próba zakazywania syntezy metafizycznej byłaby w każdym razie absurdalna. Budowanie obrazu świata czy tworzenie Weltanschauung jest wprawdzie działalnością nieco inną niż próby odpowiadania na konkretne pytania, na które zasadniczo można podać całkiem określone odpowiedzi. Ale choć wymóg, że filozofowie, których interesuje uprawianie działalności tego drugiego rodzaju, powinni się zamiast niej poświęcić syntezie, jest nieusprawiedliwiony, całkowite potępienie syntezy metafizycznej jest również bezzasadne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>